HAZİRAN


EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI II
1000-1500 TARİH ARALIĞINDA AMERİKA

Maya Uygarlığı

O. Amerika’da Yucatan Yarımadası’nda Kolomb öncesi Amerikan uygarlıklarından biri olarak tanımlanır.
İÖ 2000-İS 250 Klasik Öncesi Dönem: Mayaların O. Amerika topraklarında yerleşik hale gelmesi..
İS 250-900 Klasik Dönem: Büyük kentlerin kurulduğu dönem.. Felaket? ile sonlanır..

İS 900-1500 Klasik Sonrası Dönem: dağılarak yaşadıkları dönem.. İspanyolların gelmesine dek..

Mayalar 1000-1600 aralığında Klasik Sonrası Dönemlerini yaşar. 1250’den sonraki süreçte 900’den sonra dağılmış olan Maya kentlerinin yeniden güçlenmeye başladığı görülür.

Günümüze Mayalardan ulaştığı saptanan her buluntu onların matematik, mimari, astronomi ve sanatta son derece ileri bir uygarlık olduklarını kanıtlar. Kullandıkları alfabeki karakterler bazen bir kelimeyi bazen bir sesi ifade eder. Matematikte kullandıkları rakam karakterleri günümüze kadar ulaşmıştır. Astronominin hayatlarında önemli yer tuttuğunu anladığımız Mayalar iki farklı takvimin yanı sıra Uzun Hesap Takvimi denilen kendilerine özgü bir takvim biçimi de geliştirmişlerdir. Kentlerini inşa ederken, konumlarını ve yönlerini belirlerken de astronomiden istifa ettikleri anlaşılyor.

Maya uygarlığının en ilgi çekici anıtları dinsel merkezlerdeki piramitlerdir. Tüm ekonomik, siyasal ve sosyal yaşamın din eksenli olduğunun da göstergesidir. Günümüzde Modern Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olarak kabul edilen Chichen Itza en ünlü piramitlerden biri olarak her yıl 1. 200.000 kişi tarafından ziyaret edilmektedir.

Maya Uygarlığı’nda sosyal yapılanma; krallar, kral üzerinde büyük etkinliği bulunan rahipler, soylular, komutanlar, ‘’küçük insanlar’’, köleler şeklindedir. Yönetimde din adamlarının son derece etkin olması gibi gündelik hayat içinde de dinin yeri tartışılmazdır. Kendini kurban etme, hayvan kurban etme, insan kurban etme, danslar, şarkılar, oyunlar ve dualar, yiyecek orucu ve cinsel oruç, ilahlar için yapılan festivaller en önemli dinsel etkinliklerdir. Politeist ve dualist bir dine sahip olan Mayaların dinleri yanı sıra ezoterik dinler arasında sayılır.

1500’lerden sonra İspanyol işgaline uğrayan Mayalar 1697’de Itza Mayaları’nın başkenti Tayasal’ı ve Ko’woj Mayaları’nın başkenti Zacpeten’i kaybedince Maya Uygarlık tarihi sona ermiş olur. Günümüzde ise en az yedi buçuk milyon nüfusları ile Peru’nun kuzeyinde kalan en büyük İspanyol yerlileri grubunu oluştururlar.

Aztek Uygarlığı

600’ler K. Meksika’da dağınık halde yaşayan Aztekler..
1100 Güneye inmeleri, yeni yerleşimler kurmaları
1350-1525 İmparatorluk Dönemi

Azteklerin başkenti, günümüzde Ciudad de Mexico’nun bulunduğu Texcoco Gölü’nün ortasında yeralan Tenochtitlan kentidir.Yönetim biçimleri, toplumsal hayattaki hiyerarşi, politeist dinleri, insan kurbanı ve festivalleri ile Mayaları andırırlar. Aztek alfabesi de ideogramların ve fonetik sembollerin bir karışımıdır.
Azteklerin bulundukları bölgeye ulaşan ilk Avrupalı Christopher Columbus (1451-1506)olur. Hindistan’a ulaştığına inanan Colombus’un bölgeye dört sefer yaptığına inanılır.

İnka Uygarlığı

G. Amerika’da, dünyanın en uzun sıradağlar zinciri olarak kabul edilen And dağlarında bulunan krallıkların bir araya gelmesiyle kurulan Kolomb öncesi Amerikan uygarlıklarındandır. Başkentleri Modern Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olarak kabul edilen Machu Picchu’dur. İlk And krallıkları yağmurun az olduğu, bereketsiz dağ tepelerinde kurulmuş olmalarına rağmen geliştirdikleri teknolojiler ile toprağı işler hale getirerek büyük bir uygarlık kurmuşlardır. Buldukları teraslama yöntemi ve sulama kanalları anılmaya değerdir.

1438’e gelindiğinde And krallıklarından biri olan İnkalar diğer krallıkları egemenlikleri altına almayı başarır. 1532’ye devam eden süreç Francisco Pizarro (1532-1545) önderliğindeki İspanyol işgalciler tarafından bozulur. Başlangıçta misafirperverlik gösteren İnkalar gelenlerin asıl niyuetini anlayınca direnmiş, 1572’ye kadar sürdürdükleri direnişin İspanyollar tarafından kırılmasıyla İnka Uygarlığı sona ermiştir.

Kentlerini dağların tepelerine inşa eden İnkaların mimari düzeyleri bilim adamlarını şaşırtmaya devam etmektedir. İnka mimarisinde sadelik ve kullanışlılık önemlidir. Machu Picchu günümüze ulaşan en muhteşem örneklerden biridir.
İmparatorun ‘’sapa’’ olarak adlandırıldığı İnkalar’ın toplumsal düzenleri, devlet yapıları ve din anlayışları diğer Kolomb öncesi medeniyetlere benzerdir. İşlenen suçlar karşısında uygulanan cezalar o kadar ağırdır ki İnka kentlerinde hapishane bulunmaz.

’’Yeryüzüne iyi muamele et, o babanın malı değil, onu çocuklarına bırakacaksın’’
’’Son ırmak kuruduğunda, son ağaç yok olduğunda, son balık öldüğünde, beyaz adam paranın yenmeyen bir şey olduğunu anlayacak.’’
’’Ölüler güç ve bilgilerini götürmez, yaşayanlara ilave eder’’
’’İnsan tabiattan uzaklaşınca kalbi katılaşır’’
’’İlkbaharda usul usul yürü, toprak ana hamiledir.’’
‘’Eğer herkes dünyadaki bir başkası için bir şey yaparsa, dünyada ihtiyaç sahibi kimse kalmaz.’’
‘’Arkamda yürüme, ben öncün olmayabilirim, önümde yürüme takipçin olmayabilirim. Yanımda yürü böylece ikimiz eşit oluruz’’
’’Ağlamaktan korkma, zihindeki ızdırap veren düşünceler gözyaşı ile temizlenir’’

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s