MART


EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI II
1000-1500 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU VII
DERS NOTLARI

OSMANLI DEVLETİ KURULUŞ

I.MEHMET (1413-1421)

Yıldırım Bayezıd ile Germiyanlı Devlet Hatun’un oğludur.

1391’de Canikoğulları üzerine gider, başarılı olunca babası tarafından Amasya sancakbeyliğine getirilir. 1402 Ankara Savaşı’nda artçı kuvvetlerin komutanlığını üstlenir ve savaştan en az zararla kurtulur. Kardeşleri ile yaptığı 11 yıllık mücadelenin sonunda 1413’te tek başına tahta oturur.

1415’te Timur tarafından salıverilen Şehzade Mustafa ile savaşırken (1416) Rumeli’de çıkan karışıklıkları bastırmak üzere 1417’de yönünü Rumeli’ne çevirir ve Eflak ile yaptığı savaşın sonunda Macaristan Severin Kalesi’ni alır.

1418’de Musa Çelebi zamanında Edirne Sarayı tarafından kazaskerlik makamına getirilen, Mehmet’in tahta geçişi ile görevinden alınan Şeyh Bedrettin isyan eder.  Ayaklanmanın bastırılması bir yılını alır ancak etkileri uzun yıllar devam eder. Bu mücadele sırasında Anadolu beylikleri yeniden hareketlenir ve Şehzade Mustafa’nın Selanik’te hükümdarlığını ilan etmesi ile ‘’Düzmece’’ olduğu söylentisi yayılır.

1421’de hastalanan I. Mehmet oğlu II. Murat’ı tahta sorunsuz çıkarabilmek için Bizans ile anlaşma yoluna gider. İki küçük oğlu 8 yaşındaki Yusuf ile 7 yaşındaki Mahmut’u Bizans Devleti’ne rehin vermeyi, ayrıca çocuklar için harcırah ödemeyi taahhüt eder. Ancak babasının ölümünün ardından tahta oturan II. Murat kardeşlerini yollamayı reddeder.

Aynı yıl vefat eden I. Mehmet, II. Murat’ın gelmesine kadar ölümünün saklanmasını vasiyet etmiştir. Bursa Yeşil Türbe’ye defnedilir. 11 yıllık Fetret Devri’nin ardından devleti yeniden toparladığı için Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu olarak kabul edilir. Döneminde tahrir ve tımar sistemi geliştirilmiş ve yoğun bir biçimde uygulanmıştır.

II. MURAT (1421-1451)

Çelebi Mehmet ile Emine Hatun’un oğludur.

Babası Çelebi Mehmet’in 1421’deki vefatının ardından 18 yaşında tahta oturur. Babası I. Mehmet’in Bizans Devleti ile yaptığı anlaşmaya bağlı kalmaz ve kardeşlerini göndermez. Bunun üzerine amcası şehzade Mustafa salıverilir. Şehzade Mustafa Edirne’yi ele geçirir ve adına hutbe okutur.  1422’te Mustafa Çelebi’nin ordusu ile karşı karşıya gelen II. Murat amcasını yenilgiye uğratmayı başarır ve Mustafa öldürülür.

1422 Konstantinopolis’in kuşatılması sonucunda Bizans Devleti’nden, Ankara Savaşı sonrasında kaybettiği kıyıları yeniden alır. Yanı sıra Bizans imparatoru 30.000 duka altın olan yıllık vergiyi kabul eder.

1423 Candaroğulları ve İsfendiyaroğulları beyliklerine sefer..

1427 yılında Sırp Despotu Stefan Lazareviç’in ölümü ile Sırbistan topraklarında Osmanlı Devleti ile Macaristan karşı karşıya gelir. Hak iddia eden Sigismunt’un varis bırakmadan 1437’de ölümüyle II. Murat Rumeli’nde 3 yıl kalarak Balkan topraklarını genişletir.

Eflak bağlılık bildirirken 1438’de Sırbistan toprakları eyalet olur.Bosna Hersek haraca bağlanır. 1440 Belgrat 6 ay süreyle kuşatılır

1444 Edirne Segedin Antlaşması imzalanır. Macarlar ile Osmanlı Devleti arasında imzalanan saldırmazlık antlaşmasıdır. Bu antlaşmanın ardından II. Murat tahttan çekilir ve yerine II. Mehmet’i tahta çıkarır. Çocuk yaşta bir padişahın tahta oturmasını fırsat bilen Macarlar büyük bir haçlı ordusu toplar. II. Murat tahtta çağrılır. 1444 Varna Savaşı Osmanlı Devleti zaferlerinden biri olarak tarihteki yerini alır.

1444-1446 aralığında tahtta II. Mehmet vardır. 1446’da II. Murat’ın tahtta dönmesini isteyen Çandarlı Halil Paşa tarafından bir yeniçeri ayaklanması tertip edilir. Bu arada ikinci bir Haçlı ordusu yola çıkar. 1448 Kosova Savaşı olarak anılan savaş Osmanlı Devleti’nin iki buçuk günlük bir mücadelesinin ardından zaferle sonuçlanır.

1451’de Sırbistan üzerine son bir sefere çıkan II. Murat 48 yaşında vefat eder. Manisa’da bulunan II. Mehmet 16 yaşında ikinci kez tahta çıkar.

II. Murat döneminin önemli kişileri Molla Fenari (Şemsettin Muhammed b. Hamza) (1350-1431) ve Hacı Bayram Veli (ö. 1430) olur.


EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI II
1000-1500 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU VI
DERS NOTLARI

OSMANLI DEVLETİ KURULUŞ

MURAT (1362-1389)

Şehzadeliği döneminde Çandarlı Halil Paşa ve Lala Şahin Paşa tarafından yetiştirilir.Bursa Sancak Beyliği yapar. Şehzade Süleyman Paşa ile Rumeli seferlerine katılır.1361 Sazlıdere Savaşı ile Osmanoğulları Murat ile Edirne’yi sınırlarına dahil eder. 1362’de babası Orhan Bey’in vefatıyla Bursa ahilerinin kararı ile babasının yerine geçer.

Bizans İmparatorluğu elinde bulunan Halil kullanılmak istenir ve papalık yardıma çağrılır. I. Urbanus’un etkisiyle Bulgar, Bosna, Sırp, Macar ve Eflak devletlerinden oluşan bir ordu toparlanır.

1364 Sırp Sındığı Muharebesi

1364 yılında, Osmanlıları Balkanlar’dan atmak için başlatılan bir savaştır. Haçlılar bozguna uğratılır ve geri çekilirler. Savaşın sonunda Bulgar kralı Şişman ülke topraklarının büyük bir kısmını kaybeder. Kızı Mara’yı I. Murat’a gelin olarak yollar. Bulgaristan Osmanlı Devleti’nin vasali durumunu kabullenmek zorunda kalır.

1371 Çirmen Savaşı

Sırpların intikamı.. Savaş Osmanlı Devleti’nin zaferiyle sonuçlanınca Sırp Devleti Osmanlı vasali olur. Çatalca’nın alınması ile Sırp Despotluğundan, Çatalca’ya kadar olan alanda adeta I. Murat’ın Balkan İmparatorluğu kurulmuş olur.

1373 Savcı Bey isyanı

I. Murat vasali durumunda olan Bizans İmparatoru V. Yannis Palaiologos ile Anadolu seferine çıkarken oğlunu tahta göz kulak olması için geride bırakır. 14 yaşındali savcı Bey ayaklanarak Rumeli’nde kendisini sultan ilan eder. I. Murat geri dönmek zorunda kalır. Savcı Bey’in gözlerine mil çekilir ve daha sonra da Bursa’da boğdurulur.

1376 payitahta dönüş yapan I. Murat savaşsız bir 5 yıl geçirir. 1381 Germiyanoğulları ile yapılan düğün neticesinde bu topraklar çeyiz olarak Osmanlı sınırlarına dahil olur. Hamitoğulları’nın toprakları 80.000 altına satın alınır. 138’da Karamanoğulları’nın saldırır.Alaaaddin Bey I. Murat’ın aynı zamanda damadıdır. Korkarak kendisini Konya kalesine kapatır. Af dileyen kızı Nefise Melek Hatun hatırına damadını bağışlar. 1387’de Çandarlı Halil Paşa vefat eder. Yerine Çandarlı Ali Paşa getirilir.

1389 Kosova Meydan Muharebesi

Papanın desteği ile yeniden toparlanan Haçlı ordusuna karşı yapılan savaş 8 saatlik bir meydan muharebesidir. Savaş Osmanlı Devleti lehine sonuçlanmasına rağmen her iki tarafın da kayıplarının fazlalığını gören I.Murat”bana böyle bir zafer daha yaşatma” diye dua eder. I. Murat Sırp askeri Miloş tarafından ani bir biçimde hançerlenerek öldürülünce savaşın sonunda henüz savaş alanında I. Bayezıd’a biat edilir. Diğer şehzade Yakup I. Bayezıd’ın emriyle öldürülür ve babası ile birlikte defnedilir.

I. Murat ilk kardeş katlini gerçekleştiren ve ”sultan” lakabıyla anılan, yaptığı 37 savaşın hepsinde zafer elde eden, 27 yıl saltanat süren Osmanlı padişahı olarak anılır.

I. BAYEZID (1389-1403)

I. Murat’ın 1389 Kosova savaşında uğradığı suikastin ardından otağ çadırında babasının tahtına oturur. Esirlere misli ile mukabele eder, kardeşi Şehzade Yakup’u öldürtür ve cülus bahşişi dağıttırır.

1390’da Bizans sarayında başlayan taht kavgalarına müdahil olur ve aynı yıl Anadolu’ya yaptığı seferlere vassal devlet olması nedeniyle II. Manuel ve ordusunu da götürür.

1391’de Constantinopolis’i kuşatır.

1391 Eflak Voyvodalığının vasal devlet olması..

1394 Macar-Bulgar ordularına karşı zafer, Bulgar Kralı Şişman’ın esir alınması

1394’te Selanik ve Yenişehir’i (Mora) alan Osmanlı orduları, Teselya ve Arnavutluk’a kadar ilerlediler
Aynı yıl topraklarının büyük bölümünü kaybeden Anadolu Beylikleri Timur’a yakınlaştı.

1395 II. Constantinopolis kuşatması

1396 Niğbolu Savaşı

Macaristan Krallığı, Kutsal Roma-Cermen İmparatorluğu, Fransa, Eflak Prensliği, Lehistan Krallığı İngiltere, İskoçya, Bulgaristan, İsviçre, Alman Şövalyeleri, Venedik Cumhuriyeti, Ceneviz Cumhuriyeti
Saint Jean Şövalyeleri (Rodos)

Osmanlı Devleti ve Sırp Despotluğu

Savaş Yüzyıl Savaşları (1337-1453) içindeki kısa süreli bir barış dönemi sırasında gerçekleşmiştir. Savaş Osmanlı Devleti’nin zaferi ile sonuçlanmış, Osmanlıları Balkanlar’dan çıkarmak isteyen Haçlıların ümidini kırmıştır.

1396 ve 1400’de III. Ve IV. Konstantinopolis kuşatmaları…

1402 Ankara Savaşı

Ortaçağın en kanlı savaşlarından biridir. I. Bayezıd’ın ordusu, ortaçağda dünyanın en güçlü ordusuna sahip olan Timur’un ordusu ile karşılaşır. I. Bayezıd Timur’a esir düşer ve 7 ay sonra hastalanarak ölür. Anadolu birliği bozulur ve Osmanlı Devleti için son derece sıkıntılı bir süreç olan Fetret Devri başlar.

Yıldırım Bayezıd döneminin önemli kişisi Seyyit Ali Şemsettin (1368-1429)’tir. Emir Sultan olarak anılır. Buhara doğumludur. Babasının ölümünün ardından hacca giderek dört yıllık bir yolculuğun sonunda Bursa’ya gelerek yerleşir. Yıldırım Bayezıd, Çelebi Metmet ve II. Murat dönemlerini yaşar. Molla Fenari, Hacı Bayram Veli, Somoncu Baba ile çağdaştır

FETRET DEVRİ (1402-1413)

Süleyman Çelebi Edirne’de, Musa Çelebi Bursa’da, İsa Çelebi Balıkesir’de, Mehmet Çelebi Amasya’da hükümdarlıklarını etti. Kardeşler arsındaki mücadele de Bizans sarayı ve Çandarlı ailesinin etkinliği vardı. Mücadelenin sonunda 1413’de tahta oturan isim I. Mehmet (Çelebi) oldu. 11 yıllık bu mücadele dönemi Osmanlı Devleti’ni bir 50 yıl geriye götürmüş oldu.


EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI II
1000-1500 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU V
DERS NOTLARI

ANADOLU BEYLİKLERİ DÖNEMİ (1243-1302)

Moğol istilaları sebebiyle yer değiştirmek zorunda kalan Türkmen boyları Horasan’dan gelerek Anadolu’da bulunan Selçuklu topraklarına yerleşir. Kaçarak gelenler öyle büyük bir göç dalgası oluşturur ki sadece Müslüman nüfusun olduğu bölgelere değil, Rum ve Ermenilerin topraklarına da yerleşir. Yeni yerleşen Türkmenler Selçuklu kültüründen etkilenmekle birlikte, İran kültürü ve Farsça’nın etkisinden uzak, sadece Türkçe konuşurlar ve ilk defa Anadolu’da Türkçe’yi resmi dil yaparlar. Anadolu’da ilim dili olarak tercih edilen Arapça ve Farsça eserler ilk kez bu dönemde Türkçe’ye çevrilir.

Türk beylikleri Selçuklu ve Moğol Sultanlarına bağlıydı ancak kendi içlerinde sağlam örgütlenmeleri vardır. Moğollar Selçuklu’nun yeniden güçlenmesinin önüne geçmek için kurulan Türk beyliklerine destek verir. Sayıları 20 kadar olan beyliklerin bazısı küçük, bazısı ise ileri de önemleri daha da artacak şekilde daha büyüktür. Beylikler içinde en eski ve güçlü olanı Karamanoğulları’dır. 1276’da Konya’yı Selçuklulardan alarak başkentleri yaptılar. 1277’de resmi dil Farsça’nın yerini Türkçe’nin aldığını ilan eden Karamanoğlu Mehmet Bey kurduğu beylik Osmanlı Devleti’ne ancak 1466-67’de İstanbul’un fethinden sonra II. Mehmet tarafından bağlanır.

Daha sonraki tarihlerde kurulan daha küçük başka beylikler de oldukça önemli roller oynadılar. Beyşehir’deki Eşrefoğulları, Antalya’daki Hamidoğulları (1302-1390), Muğla’daki menteşoğulları (1300-1426), Kastamonu’ndaki İsfendiyaroğulları Beyliği (1291-1459), Kütahya’daki Germiyanoğulları (1303-1428). Tüm bu beylikler Karamanoğulları’nı örnek alarak ele geçirdikleri bölgeleri Türkleştirmiş ve Türkçe’nin Anadolu’ya yerleşmesini sağlamışlardır.

AKKAYONLU(1378-1508) VE KARAKOYUNLU (1407-1468) DEVLETLERİ

Moğol akınları sırasında kaçarak Mezopotamya, Ermenistan, Kürdistan ve Azerbeycan’a yerleşen Türkmenler tarafından kurulan devletlerdir. Moğolların baskısı kalkınca içlerinden ikisi Karakoyunlu ve Akkoyunlularbüyük bir güce kavuştular. Asıl meslekleri çobanlık olan bu iki devlet aynı anda kurulmuştur.

Karakoyunlu Devleti’nin etkinlik alanı Azerbeycan ve Irak, Akkoyunluların ise D. Anadolu bölgesi idi. Timur ile çatışmaları kaçınılmaz olunca Akkoyunlular ona katılmayı ve sadık müttefikleri olmayı tercih eder. Karakoyunlular ise Timur ile sonuna kadar mücadele eder. Kara Yusuf (1389-1420) gücünün sonuna kadar Timur ile mücadele etti. Önce Osmanlılara ardından Memlüklere sığındı.

OSMANLI DEVLETİ (1302-1922)
KURULUŞ

OSMAN BEY (1299-1326)

Osman Bey, Ertuğrul Bey’in oğlu olup, 1258 yılında Söğüt’te dünyaya geldi. Annesi Hayme Hatun’dur. Babasınınölümü üzerine aşiretin ileri gelenlerinin oyuyla aşiretin başına getirildiğinde 23 yaşındadır. Osman Bey; SamsaÇçavuş, Akça Koca, Konur Alp, Saltuk Alp, Kara Balaban, Hasan Ali gibi cengaverleri etrafında topladı Bunların yardımlarıyla Bizans tekfurlarına karşı büyük başarılar elde etti.

Osman Bey zamanında Anadolu’da iki farklı İslami algı vardır. Ortodoks İslam ve Heterodoks İslam. Osman Bey bir Vefai şeyhi olan Edabalı’ya bağlılığı ile bilinir ve kızı Mal Hatun ile evlenir. İlhanlı Moğolların Anadolu’ya gelişiyle Orta Anadolu’da bulunan tekkelerin hepsi Mevlevi dervişlerine verilir. Bu bölgede bulunanlarda uç boylarına kaçar. Şeyh Edebalı’da Kırşehri’nden uca göçenlerdendir. Vefai şeyhleri, hanedanın nüfus ve otoritesini destekleme gayretiyle, Osmanlı sultanlarına Tanrı’nın teyidini kazanmış kutsal bir veli sıfatı verirler.

Osman Bey’e bağlı olanlar bir uç beyliğinde olmanın verdiği bilinçli gaza psikolojisi içinde savaşır. Ganimet ve fethedilen topraklar öndere bağlı alpler arasında yurdluk olarak paylaşılır. Garipler ve alpler arasında ölüme kadar sadakat bağı, and içmek ve kılıç üzerine yemin merasimi vardır.

”İstimalet” hoşgörü ile kendi tarafına kazanma anlamına gelir. Osman Bey Hıristiyan halkları kendi bölgesinde bırakarak, onları diğer beyliklerin saldırılarından korur. Osman bey zamanla hem kendi aşireti hem de Hıristiyan halklar için karizmatik bir lider konumuna yükselir. Döneminde Selçuklu ve Moğol sultanlar ile de iyi geçinmiş, kendisine devlet alametleri olan davul, sancak ve tuğ Selçuklu sultanı tarafından yollanmıştır.

1299 Bilecik-Yenişehir bölgesinin fethi..
1300-1304 yılları.. Bizans Devleti’nin Bithynia eyaletinin abluka altına alınması..
Bizans devleti ile yapılan ilk savaş.. 1302 Bafeus (Koyunhisar) Savaşı…
1304 Lefke, Mekece ve Geyve’nin alınması
İznik’in alınmasına hazırlık…
1326 Orhan Bey’in Bursa kuşatması..
Hasta yatağındaki babasının 68 yaşındaki ölümü..
Osman Bey’in vasiyeti…

‘’Sana Tanrı buyruğu olmayan söz söylenirse, sen onu kabul etme. Eğer bilmezsen, Tanrı ilmini bilene sor. Sana bağlı olanları hoş tut. Askerlerine daima ihsanda bulun.’’

Osman Bey 27 yıllık saltanat süresinin sonunda vefat edince Bursa Gümüşlü Kümbet’e defnedilir.

ORHAN BEY(1326-1362))

1281 yılında Söğüt’te dünyaya gelir. Annesinin Şeyh Edebalı’nın kızı Mal Hatun olduğu sanılır. Babasının hasta yatağında olduğu süreçte 1326’da Bursa’nın fethini gerçekleştir. Babasının ölümünden sonra beyliğin başına geçer.

1329 yılında Bizans İmparatoru Andronikos III Palaiologos ile giriştiği mücadeleden başarı ile çıkar, savaştarihe Pelakanon savaşı olarak geçer. 1331’de İznik, 1337’de İzmit sınırlara dahil edilir.

1308’de Anadolu Selçuklu Devleti, 1335’te de İlhanlı Devleti sona erer. Orhan Bey, 1336’da gümüş sikke para bastırır ve ‘’sultan’’ unvanını kullanmaya başlar.

1337’de artık Osmanlı Beyliği’nin sınırları, Gebze ve İzmit’i de içine alarak Karadeniz’e kadar uzanır. Bursa, İznik ve İzmit gibi Bizans’ın üç büyük şehrini ele geçirmesi, Osmanlı’nın varlığını artık tamamen bağımsız bir devlet olarak sürdürecek güce ulaştığını gösteriyordu.

1334-1361 aralığında Karesi Beyliği topraklarına akınlar yapar. 1354’te Gelibolu alınır ve Osmanlılar Rumeli’ne geçer. Orhan Bey’in büyük oğlu Süleyman Şah’ın zaferleri ile onun başarılarını hızlandıran bir gelişme olarak görülen Aydınoğlu Umur Bey’in Trakya tarafına denizden yaptığı akınlar önemlidir.

John VI Kantakouzenos (1347-1353) Mora valisidir. Umur Bey ona Orhan Bey ile müttefik olmasını vasiyet eder. 1346’da Kantakuzenos’un kızı Theodora Orhan Bey’e gelin olur. Kantakouzenos bir yıl sonra Bizans İmparatoru V. Yannis Palaiologos’a (1347-1391) eş imparator olur. Konstantinopolis tedirgindir; hem İzmit, hem de Trakya tarafından Osmanlılar tarafından kuşatılmıştır. Bizans İmparatoru V. İoannes, Papa Innocentus’tan yardım talep eder. 1371’de Balkanlarda büyük bir güç olan Sırp İmparatorluğu dağılınca Osmanlıları Balkanlarda durduracak hiçbir kuvvet kalmaz.

Bu arada 1351 yılında Orhan’ın 12 yaşındaki oğlu Halil, 1357 yazında Foçalı Rum korsanlar tarafından İzmit körfezinde esir alınır. Ardından Rumeli’de zaferden zafere koşan şehzade Süleyman Şah’ın ölüm haberi gelir. İhtiyar ve hasta olan Sultan Orhan oğlu Halil’in kurtarılması için Bizans İmparatoru V. İoannes Palaeologos’a başvurur. Yapılan antlaşma gereğince Bizans İmparatorluğu’nun borçları silinir, saldırmazlık sözü verilir ve kurtarma masrafları Orhan Bey tarafından üstlenilir. 1359’da Halil kurtarılıncaya kadar ilk kez akınlar duraklama sürecine girer.

Orhan fidye olarak 30.000 Venedik altını öder. Halil kurtarılır. İstanbul’a getirilerek İoannis’in küçük kızı ile nişanlanır ve imparator tarafından İzmit’e getirilir. İmparator Orhan Bey’den kendisinden sonra yerine Halil’in geçmesi sözünü de alır. Tüm bu süreçte tecrübeli lalası Şahin Paşa ile birlikte Rumeli’de bulunan şehzade Murat hareketsiz bekler.

1362 yılında Hacı Bektaş Veli’nin duası ile yeniçeri ocağını kuran Orhan Gazi aynı yıl 34 yıllık saltanat süresinin ardından 79 yaşında vefat eder ve Bursa’ya defnedilir.


EŞ ZAMANLI TARİH OKUMALARI II
1000-1500 TARİH ARALIĞINDA ORTADOĞU IV
DERS NOTLARI

SELÇUKLU DÖNEMİ TOPLUMSAL HAYATI

Maveraünnehir bölgesinde yaşayan Oğuz boylarının güneye doğru hareketlenmeleri, 1040 Dandanakan Savaşı’nda Gazneli Mesut’u yenerek yeni yurt edinmeleri, daha sonra hareket alanlarını, Irak, İran, Azerbaycan ve Suriye yönünde genişletmeleri ve son olarak da 1071’de Malazgirt savaşı ile Anadolu’ya dahil olmaları hem İslam tarihinin hem de Türk tarihinin dönüm noktalarından biri olarak kabul edilir.

Türkmenlerin yerleştikleri bölgelerde adeta politik egemenlik el değiştirmiş, yerleşik olanlardan yerleşik olmayanlara geçmiştir. Müslümanlara ilk kez Emevi devleti (661-750) döneminde Cebeliterık Boğazı yoluyla İspanya üzerinden açılan ve 732’de Fransa’yı zorlamaları ile Charles Martel tarafından durdurulan Avrupa seferleri bu defa farklı bir yoldan Anadolu üzerinden Türkmenler vasıtasıyla açılacaktır.

Türkmenlerin yerleşik hayata geçmeleri, devletleşmeleri ve İslamlaşmaları güçlü İran kültürü eliyle gerçekleşir. Önce iktidara ortak olur daha sonra İranlılarla birlikte Ortadoğu sürecine dahil olurlar ve bu macerayı İran’ın yoğun etkisi nedeniyle Fars dilinde yaşarlar.

1000 yılı itibariyle tarih sahnesinde görülen Selçuk Bey’den 1071’de Anadolu’ya geçen Alparslan’a kadar ki süreç 100 yıl bile değildir. Göçler ve yeni yurt edinmeleri hızla gerçekleşmiştir. Ancak göçen Türkmenlerin yerleşik hayata uyumları, İslamiyet’i algılamaları ve kentleşme süreçleri aynı hızda olmamıştır.

Anadolu’ya ilk akınlar hemen Çağrı Bey döneminde başlamış, Malazgirt savaşı ile halkların büyük göçleri gerçekleşmiştir. İkinci büyük savaş ise Batı Anadolu toprakları için yapılan Miryakefalon Savaşı (1176)’dır. İlk büyük göçten sonra Anadolu, 1243 Kösedağ savaşından önce Moğollar önünden kaçan Türkmenler ile birlikte yoğun bir göç dalgasına maruz kalmıştır.

Yeni göçlerin gelmesiyle zorlanan Anadolu’da halklar sürekli yer değiştirirken, yönetici kadrolar Fars dilinin de etkisiyle giderek İranlılaşmış, İranlılar da Türkleşmiştir. Ancak Türklerin 2000 yıllık tarihine baktığımızda yok olmayıp, tersine halklarını özümseyip Türkleştirdikleri tek toprak parçası Anadolu olmuştur.

1243 Kösedağ savaşıyla Anadolu Moğollaşmış ve Moğollara bağlı Anadolu Selçuklu vezirleri dönemi yaşanmıştırMemluk Sultanı Baybars’ın Ayn-ı Calut (1260) savaşında Moğolları yenmesi ile Anadolu’da Selçuklu merkeziyetinin dışında güçlenmeye başlayan Türk beylikleri dönemi başladı.

Bütün bu tarihsel süreç içinde Anadolu Selçuklu dönemi toplum yapısı iki ayrı öğeyi barındırır. Anadolu fatihleri olarak gösterilen göçer Türkmenler ile Selçuklu aristokrasisi.. Türkmenler geleneksel yaşantılarını sınır boylarında devam ettirirken, emirlerin aileleri kentlerde yaşayarak, dönemin sanatını oluşturacak eserlerin oluşumuna katkıda bulunuyorlardı.

Anadolu’da konuşulmakta olan Rumca, Ermenice, Süryanice, Arapça ve Kürtçe’ye Selçuklu döneminde iki dil daha eklenmiştir. Türkmenlerin ve sultanların konuşma dili Türkçe ile bürokrasi ve ilim dili olan Farsça..

Toplumun inanç biçimi ve yaşam tarzının şekillenmesinde ise iki ayrı gelenekten söz edilebilir. Ortodoks İslam içinde algılanan Mevlevilik ve Heterodoks İslam içinde algılanan Bektaşilik.. Göçerlerin yerleşik hayata geçmesinde büyük katkılar yapan ahilik teşkilatı da unutulmamalıdır. Ahi tekkeleri sosyal, ekonomik ve ahlaki düzen kurumları olarak tanımlanabilir. Fütüvvet anlayışının yoğun olarak yaşandığı bir teşkilatlanma modelidir.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s